OMGAAN MET ERFGOED

Erwin Dekker Vizier Blog Leave a Comment

Enkele maanden geleden hadden we een seminar op het stadhuis van Hilversum. Overdag zaten we, in de kamer van het college van burgemeester en wethouders, op stoelen van Dudok. Het is een zeldzaamheid in Nederland om zo met erfgoed om te gaan: door het te gebruiken. Deze kamer was dan ook een uitzondering, de meeste ambtenaren waren inmiddels verhuisd naar een moderner gebouw. Het prachtige Dudok-gebouw voldeed niet meer aan de moderne eisen van de kantoorbeambte, en aanpassingen aan het oorspronkelijke gebouw waren natuurlijk uit den boze. Dit is trouwens in nieuwe gebouwen vaak niet anders. Architecten bouwen in onze ogen modern erfgoed. Het is daarom niet ongewoon dat zij elke verandering, zelfs als dat gaat om het aanbrengen van meer stopcontacten, moeten goedkeuren.

Hoe anders was dat toen ik recent in Rome was. Al het erfgoed leek in gebruik: als woning, als winkel, als kerk, als museum. En zelfs als het als museum in gebruik was dan ging dat gepaard met een relaxedheid, die laten we het zo zeggen, zeer on-Nederlands was. Soms was het resultaat daarvan wat minder geslaagd, zoals wanneer een stel hun namen hadden gekerfd in het oude zandsteen. Maar vaak was ik blij dat niet alle marmeren beelden in oorspronkelijke staat waren, dat willen zeggen zonder hoofd, linkerarm en rechtervoet, maar in volle glorie te bewonderen waren. Niet origineel, niet oorspronkelijk, wel mooi. Bovendien maakte het je onderdeel van al dat erfgoed, om gewoon te mogen gaan zitten op de oude banken of fonteinen. Er heerst sowieso een sterk gevoel dat al het Roomse erfgoed publiek bezit is en door het publiek dus ook gebruikt mag worden.

Toen ik wat om me heen begon te vragen aan de andere conferentiebezoekers hoe zij dat ervaarden, kwamen we al snel op een mooie economische uitleg. In Rome was het aanbod nu eenmaal groter, en daarom was de ‘prijs’ lager. Erfgoed was er zo normaal, dat het niet langer speciaal was, dat het een gebruiksvoorwerp was, in plaats van een kunststuk. Het was een mooie uitleg met ongetwijfeld een kern van waarheid, maar voor mij bleef er iets knellen.

Want het gaat ook om een achterliggend idee. Waarom bewaren we erfgoed eigenlijk. Het toekomstige-generaties-argument heeft een bijna heilige status gekregen. Zo heilig dat musea als voornaamste taak hebben het bewaren en beschermen van erfgoed. Met als resultaat overvolle depots waar vaak meer dan 95% van het werk staat. Het is maar de vraag of mijn dochtertje of haar kinderen daarvan kunnen gaan genieten, of dat ook zij het niet mag zien, laat staan aanraken of gebruiken, omdat ook zij het moet beschermen voor toekomstige generaties. Hoog tijd voor een beetje minder aura en meer pragmatisme, of als we het Hollands houden; een beetje minder sparen voor de toekomst en een beetje meer genieten nu. Dan weten we meteen waarvoor we de vaklieden van morgen kunnen opleiden, voor het herstellen en restaureren van de oude glorie.

Erwin DekkerOMGAAN MET ERFGOED

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *