HET DOEL EN DE MIDDELEN

Erwin Dekker Vizier Blog Leave a Comment

Op 7 januari vonden er tragische gebeurtenissen plaats in Parijs. Twee extremisten drongen de redactie van het tijdschrift Charlie Hebdo binnen en vermoordden bijna de hele redactie. In de daarop volgende dagen ontstond er een Europese verbondenheid die we lang niet meer hadden gezien. Het leek alsof overal mensen de straat op gingen om hun medeleven te uiten met de slachtoffers en op te komen voor het vrije woord. Want strijders van het vrije woord dat waren de cartoonisten van Charlie Hebdo geweest.

Anders dan in vele andere conflicten waren de grenzen tussen goed en fout hier glashelder. Het middel, het geweld, dat de extremisten hadden gebruikt is fout. De term barbarij viel herhaaldelijk. In een beschaafde wereld bestrijden we elkaar met woorden en beelden, niet met geweld. Daar komt bij dat het doel dat de extremisten voor ogen hadden ook nog eens duidelijk fout is. Ze wilden de vrijheid van meningsuiting inperken en wraak nemen voor de beledigingen van hun profeet, Mohammed. Doelen waar bijna niemand zich in herkent.

Toch, laat ik maar eerlijk zijn, werd ik wat ongemakkelijk van de reactie die tot stand kwam in het Westen, samengevat in de leus: “je suis Charlie”. Dat heeft zowel met het doel als met de middelen te maken. Laat ik met de middelen beginnen. Mensen laten lachen, hypocrisie aan het licht brengen, fouten uitvergroten, en ook provoceren en beledigen, dat waren de middelen van het satirische blad. Ik vind het altijd moeilijk om een gesprek te voeren met iemand die aan het provoceren is, laat staan met iemand die me beledigt. Als je op de hak wordt genomen, dan leer je daar natuurlijk van je standpunt nog scherper te verwoorden, maar een echt gesprek heeft toch meer baat bij wat meer wederzijds respect. Wil je eigenlijk wel in gesprek komen met moslims als je datgene wat hen het meest heilig is belachelijk maakt?

Het doel, althans zo werd dat opgevat, van Charlie Hebdo is de strijd voor het vrije woord. Dat is een nobel doel. De vrijheid van meningsuiting is van grote waarde gebleken voor allerlei marginale groepen. Bovendien is het een mooi recht, het beperkt zich niet tot bepaalde situaties. Vanuit de gedachte dat we nooit weten welk debat er in de toekomst zal plaatsvinden, geeft het een ieder het recht om zich in welk debat dan ook, met welk standpunt dan ook te mengen. Maar laten we ons wel realiseren, dat de vrijheid van meningsuiting uiteindelijk een middel is, geen doel op zich. Het is een middel om een ieder een stem te geven, om een open en eerlijk debat tot stand te brengen. Hopelijk is het een middel om samen iets te bereiken. Wat dat betreft is gehoord worden minstens zo belangrijk als wat mogen zeggen. Iedereen zijn eigen ‘soapbox’ levert behalve een hoop geschreeuw niet veel op.

Natuurlijk zit er symbolische waarde in het roepen van dingen omdat het kan, het bevestigt de vrijheid die we hebben. Maar laten we het doel niet uit het oog verliezen, we zijn een samenleving, waar we precies dat moeten doen: samen leven. Daarbij zullen onze meningen soms flink botsen. Maar doelbewust provoceren, of beledigen, ik zie de toegevoegde waarde er niet van. Noem me een softie, maar ik ben meer Groene Amsterdammer, Vrij Nederland of HP/De Tijd dan Charlie Hebdo.

 

Erwin DekkerHET DOEL EN DE MIDDELEN

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *