GIJ ZULT NIET VERANDEREN!

Ieva Rozentale Vizier Blog Leave a Comment

Door Ieva Rozentale,

“I have to change to stay the same!” Dit citaat toegeschreven aan Willem de Kooning, staat “gegraveerd” in neonletters boven de hoofdingang van de Kunstacademie in Rotterdam. Deze uitspraak begroet nog steeds dagelijks jonge kunstenaars wanneer zij het heiligdom van de kunstopleiding betreden.Het nodigt uit om nooit de noodzaak te vergeten om jezelf voortdurend opnieuw uit te vinden. Toch veranderen sommige dingen qua cultuur al jaren, decennia en eeuwen lang niet of nauwelijks.

Het lijkt alsof er sinds de romantische periode bepaalde stereotypen over kunst, kunst werelden en het bredere culturele veld bestaan die niet onderzocht mogen worden. Denk aan: “l’art pour l’art”, “de hongerende kunstenaar”, “de culturele uitzondering”, “kunst moet niet worden begrepen”, “nobody knows”, en vooral het meest gehypete adagium van dit moment: Gij zult creatief zijn.. Telkens wanneer onderzoekers, beleidsmakers en enkele moedige harten proberen een aantal van deze stereotypen te ontrafelen of op zijn minst om ze te “pragmatiseeren” en concrete praktische implicaties te benoemen, stuiten ze op hardnekkige weerstand. Men laat deze doos van Pandora dan ook liever gesloten.

In een recente column (21 augustus 2014) in het NRC, beeldde de directeur van de Stadsschouwburg Amsterdam, Melle Daamen, de regels van de kunstwereld heel precies uit. Ik wil het graag hier te citeren, want er zijn er opvallende gelijkenissen tussen de kunstwereld zelf en de academische wereld die kunst onderzoekt. De heer Daamen noemt in zijn artikel 5 geboden:

  1. “Het eerste gebod is dat je iedere discussie over kunstbeleid begint met eerst je liefde voor kunst te verklaren. […] Eérst de geloofsbelijdenis, dan de kritische noot: zo hoort het.
  2. Het tweede gebod is dat je gerust kritiek op de overheid en het kunstbeleid mag hebben, maar geen kritiek op de kunst en kunstenaars. […]
  3. Een derde gebod is dat je geacht wordt uit te gaan van vooruitgang en innovatie van de kunst. […]
  4. Ermee samenhangend is er het vierde gebod dat het berichten over ‘slecht nieuws’ not done is. […]
  5. Het vijfde gebod ten slotte is dat we elkaar niet bekritiseren, althans niet publiekelijk. […]”

Deze geboden illustreren perfect het gevoel dat ik als jonge kunst en cultuur denker heel vaak krijg. Namelijk, elke keer dat ik mijn hand opsteek in een van de vele creativiteit- of kunstgerelateerde symposia om een kritische noot te kraken, weet ik zeker dat het met een “ja, maar nee” wordt beantwoord. Je zal voor altijd zwijgen. Ik weet niet zeker of het de angst voor het onbekende is, het geloof in alles of niets, of misschien is het gewoon voordelig om de oude geest levendig te houden. Maar dit nodigt uit om de rol van de jonge wetenschapper op zoek naar nieuwe inzichten in het labyrint van het culturele veld te herdenken. Moeten we dit soort van geboden gehoorzamen en werken binnen de regels die ons gegeven zijn of toch streven om ze opnieuw uit te vinden?

Title

 

Ieva RozentaleGIJ ZULT NIET VERANDEREN!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *