DISCIPLINE KUN JE OOK UITBESTEDEN

Ruben Jacobs Vizier Blog Leave a Comment

 

Ik heb mij er lang tegen verzet, ik heb het bekritiseerd, weggezet als plat en oppervlakkig, maar afgelopen week deed ik er toch opeens zelf aan mee: een bootcamp. Voor diegenen die niet bekend zijn met het hedendaags fenomeen bootcamp, het is een stevige workout in de natuur of stedelijke ruimte waarbij een ‘drill instructor’ in een moordend tempo fitnessoefeningen opdraagt aan zijn sportieve discipelen. Opdrukken tegen bankjes in het park, kikkersprongen in de lucht, korte sprintjes trekken, binnen een uur tijd word je volledig afgemat. Zo erg dat het bij mij na een half uur zo duizelde, dat de zijlijn mijn tijdelijke verblijf werd. Wat overigens net zozeer iets zegt over mijn erbarmelijke conditionele staat als de Spartaanse methode die tijdens de workout werd gehanteerd.

Er zijn allemaal excuses te verzinnen waarom ik dan toch plotseling mee heb gedaan aan datgene wat ik tot voor kort wegzette als plat en oppervlakkig. Maar laten we zeggen dat ik stiekem toch wel verlangde naar enige vorm van opgelegde disciplinering. Want dat is wat een bootcamp in feite is: een disciplineringtechniek. Lichamelijke dressuur in groepsverband. Het mag dan ook geen verrassing heten dat de bootcamp afkomstig is uit het Amerikaanse leger, waar dit al jaren ‘standard practice’ is.

Nu begrijp je wellicht ook wel waar mijn intuïtieve aversie vandaan komt. Want lijkt dat niet veel op de ‘machinemens’ waar men zich in de jaren 60 zich zo sterk tegen verzette? Was het niet juist een verworvenheid dat we gaandeweg de 20e eeuw verlost werden van het ‘militaire model’ dat internaten, scholen, gevangenissen en gestichten destijds kenmerkte? Waren we niet juist op zoek naar anti-autoritaire crèches, persoonlijke vrijheid, zelfontplooiing en vrije liefde? Ja, dat waren we zeker. Althans, de generaties voor mij. Maar hoe zit het met mijn eigen generatie, de tachtigers oftewel de X-generatie, zijn die eigenlijk nog wel van de ‘dedisciplinering’ ?

Het lijkt van niet. Steeds vaker klinken nu stemmen, zowel uit conservatieve als progressieve hoek, dat we meer discipline nodig hebben. Nadat we alle tradities, routines, hiërarchische verhoudingen en disciplinerende instituties tegen het licht hebben gehouden en alle onzichtbare discipline zichtbaar hebben gemaakt, valt op dat de jongere generaties juist weer op zoek zijn naar enige vorm van (externe) disciplinering. Geen autoritaire, maar vrijwillige beperking. Zo vragen veel hedendaagse studenten om duidelijke deadlines en kaders, spreken zzp’ers met elkaar af om elkaar niet op zondag te mailen en, inderdaad, laten luiaards zoals ik, zich vrijwillig afmatten in een bootcamp. We snakken naar enige discipline, discipline die we ons zelf maar niet kunnen opleggen.

Waarom eigenlijk? Wat biedt discipline ons dat overvloed ons niet kan geven? In haar nieuwe boek Discipline. Overleven in overvloed (2014) schrijft de filosofe Marli Huijer het volgende:

‘Discipline blijkt, juist in omstandigheden waarin mensen een grote mate van vrijheid hebben, veel voordelen te bieden: discipline biedt bescherming tegen het ten onder gaan in de overvloed, helpt om zaken die het leven de moeite waard maken dichterbij te brengen en is van belang voor de opbouw en instandhouding van het netwerk van relaties waarvan we afhankelijk zijn.

Vrijheid en discipline zijn dus niet elkaars tegenpolen, ze kunnen niet zonder elkaar. Enige discipline helpt ons juist om vrijheid te generen, vrijheid om de dingen te kunnen doen die voor ons van waarde zijn. Maar dat betekent niet dat we van mensen kunnen verwachten dat ze zich in alles maar kunnen beheersen en bedwingen (wat overigens niet wil zeggen dat af en toe toegeven aan je zwaktes een probleem is). In die zin maakte de generatie van de zestiger jaren, de babyboomers, een denkfout: de mens is geen soeverein wezen, geen heer en meester over zichzelf, maar onderdeel van een omgeving die zijn handelen in sterke mate bepaalt. Al helemaal in onze laatmoderne omgeving van overvloed en grenzeloosheid.

Maar goed, hoe creëren we die discipline dan wel? Huijer stelt het volgende voor: laten we sommige van onze verantwoordelijkheden verleggen naar technische apparaten of andere mensen die ons zouden kunnen wijzen op de afspraak of belofte die we aan ons zelf hebben gedaan. Met andere woorden: laten we onze discipline, zo nu en dan, uitbesteden.

Volgende week begin ik aan mijn tweede bootcamp.

 

 

 

 

Ruben JacobsDISCIPLINE KUN JE OOK UITBESTEDEN

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *