DE MEER-WAARDE VAN KUNST

Erwin Dekker Vizier Blog Leave a Comment

Door: Erwin Dekker 

Meerwaarde beeldEen paar jaar geleden kwam ik op een kunstbeurs in een werk tegen van de kunstenares Clay Sinclair. Midden in het graffiti-achtige werk staat groot ‘I have value because…’, de rest van het werk bestaat uit vele redenen voor het hebben van waarde. Van economische (I make other people a lot of money), tot esthetische (because I look younger than I am) en meer existentiele redenen (I am, I was created). Andere opmerkingen lijken indirect over de kunstkoper te gaan, zoals het intrigerende ‘I make you appear more self-reflective than you really are’.

Inmiddels gebruik ik het werk, of althans een afbeelding van dat werk, al enkele jaren om een discussie over waarde onder mijn studenten op gang te brengen. Gegarandeerd succes. Maar waar het werk natuurlijk ook toe uitnodigt is het denken over de waarde van het kunstwerk zelf. Heeft dat vooral sociale waarden, brengt het mensen bij elkaar (I contribute to society) of helpt het bij het vinden van onze identiteit (Your life would be poor without me). Of is het voornaamste doel esthetisch, laat het ons schoonheid zien. Of gaat het zoals in dit werk van Sinclair vooral om de intellectuele uitdaging (I challenge you). Of zit de waarde juist vooral in de materialen en het werk dat erin is gestopt? (I work hard).

Gek genoeg mag ik mijn studenten als cultureel econoom bijna nooit die richting mee opnemen. In plaats daarvan moeten we ons tevreden stellen met de bewering dat het nut oplevert voor de beschouwer, de consument. Op de vraag wat dat nut dan precies inhoudt kan ik niet meer vertellen dat dat voor iedereen anders is, end of story. Een andere gebruikelijke invalshoek is om te bekijken wat voor externe effecten kunst heeft: stimuleert het de economische groei, of de innovatie wellicht? De meerwaarde van kunst, zo lijkt te worden aangenomen, zal toch niet zeker niet in die kunst zelf liggen. Die meerwaarde moet daarbuiten worden gezocht. Het meeste recente uitvloeisel hiervan is de stimulering van de creatieve industrie die ervoor moet zorgen dat de rest van de economie innovatiever wordt. Niemand die zich lijkt af te vragen of het sowieso niet de moeite waard is om ons creatief te ontplooien.

En dan stilletjes aan het eind van een vak vraag ik me ook wel eens af of ik ze überhaupt wel heb meegegeven dat kunst meer waarde heeft. Niet in de zin dat kunst meer waard is dan het prijskaartje doet vermoeden, maar in de zin dat kunst andere dingen kan bereiken dan veel alledaagse goederen. We zijn ons vaak niet bewust van de enorme waarde die kunst en cultuur hebben en besteden er daarom te weinig aandacht aan. Dat is geen kritiek op de gangbare manier van denken in de culturele economie, maar op onze voorkeuren, onze dagbesteding. Goed voornemen voor volgend jaar, geen college culturele economie meer zonder een kunstobject.

Title

 

Erwin DekkerDE MEER-WAARDE VAN KUNST

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *