DE KUNSTENAAR ALS VORMENSOCIOLOOG

Ruben Jacobs Vizier Blog Leave a Comment

Hedendaagse kunst en sociologie hebben meer gemeen dan gedacht. Zo valt op dat sommige kunstenaars tegenwoordig veel trekken vertonen van sociologische vorsers: ze onderzoeken de sociale realiteit of bezinnen zich op de sociale functie van kunst in de samenleving. Ze doen veldwerk, participeren in sociale settings, reflecteren op hun buitenstaanderspositie, en dat alles balanceert tussen distantie en betrokkenheid (een sociologische deugd).

Een mooi voorbeeld hiervan is de Nederlandse videokunstenaar Aernout Mik. Een centraal uitgangspunt in zijn werk is de mens als sociaal wezen. Aan de hand van een ruimtelijke installatie en video probeert hij de toeschouwer onderdeel te laten uitmaken van zijn werk. De geënsceneerde videobeelden verwijzen in zijn werk naar actuele politieke en sociale thema’s, zoals economische depressie, mondiale crises en raciale spanningen. Het is veelal geen directe aanklacht, eerder een gedistantieerde verslaglegging van gebeurtenissen, waarbij Mik voortdurend wisselt tussen het alledaagse en het absurde, tussen feit en fictie.

Neem bijvoorbeeld zijn videowerk Schoolyard (2009), waarin je deels geënsceneerde beelden ziet van scholieren, onderwijspersoneel en bewaking op een schoolplein. Niet zomaar beelden, maar veelal surrealistisch en destabiliserend van aard. Rollen tussen mensen wisselen: recalcitrant gedrag wordt plotseling afgewisseld door passief of hangerig verzet, dreiging ontstaat, feesten worden gevierd, demonstraties verrijzen, etc.. De videoprojecties tonen de figuranten in de film op levensgroot formaat waardoor de toeschouwer het gevoel krijgt onderdeel te zijn van de schermutselingen. De situaties die Mik schept zijn geen organisch geheel, maar bewegen heen en weer tussen chaos en beheersing. Groepsgedrag in conflictsituaties is bij Mik steeds waar het omdraait. Hij probeert in het gedrag van mensen patronen, rituelen, conflict en samenwerking te ontdekken. De Rotterdamse socioloog Ton Bevers betitelde hem ooit als ‘vormensocioloog’, en dat dekt volgens mij de lading.

In een interview met Volkskrant zei Mik daar zelf het volgende over:

‘Niemand is een geïsoleerd individu. De mens is nu eenmaal een sociaal wezen dat alleen bestaat in relatie tot anderen. In die relatie krijgt hij zijn vorm; ontwikkelt zich zijn handelen. Het is eerder merkwaardig om jezelf te zien als enkeling. In mijn werk gaat het altijd om de verhouding tussen een museumbezoeker en de groep mensen die ik in mijn videobeelden laat zien. Dat de motieven en handelswijze van die groep overslaan op de kijker. Zowel psychologisch als fysiek.’

Ruben JacobsDE KUNSTENAAR ALS VORMENSOCIOLOOG

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *